گزارش تصویری-تشریحی؛
محله گردی در دیار خانههای تاریخی؛ مشتاقان معماری اسلامی بشتابند
دیار خانههای تاریخی با چهار محله قدیمی ازجمله گذر«یخچال» با طراحی حیرتانگیزی از گذشتگان برای شهر فرزانگان بهجای مانده است، جایی که مشتاقان معماری اسلامی را به خود فرا میخواند.
یکی از ویژگیهای شهر تاریخی بروجرد وجود ۲۸۰ هکتار بافت تاریخی منسجم و وجود نظام محله بندی و مهندسیشده در این بافت ارزشمند تاریخی است.
وجود تعداد زیادی خانه تاریخی، مدرسه، حوزههای علمیه، حمام، آبانبار، مسجد، بازار بزرگ تاریخی شهر و... بافت تاریخی بروجرد را در نوع خود منحصربهفرد کرده است بهطوریکه این بافت بهرغم گذشت سالهای چندان دستخوش تغییر نشده است.
این بافت ارزشمند تاریخی شامل چهار محله اصلی تاریخی بهنامهای صوفیان، یخچال، دودانگه و رازان است، محلههایی که هرکدام دارای بیش از یک زیر محله بوده که با دارا بودن ویژگیهای یک مجموعه شهری محدودتر از محلههای اصلی هستند.
بافت ارزشمند و تاریخی بروجرد باوجود زیر محلهها و محلههای منسجم خود دارای ارزش تاریخی و گردشگری فراوانی است که متأسفانه از این سرمایه چندان استفاده برای رونق گردشگری تاریخی در این شهر صورت نگرفته است.
نمونه انسجام این بافت را میتوان در مجموعه طباطباییها در محله صوفیان بروجرد دید که با دارا بودن تعداد زیادی خانههای تاریخی، حمام سید، حوزه علمیه نوربخش، آبانبار، یخچال، مسجد تاریخی سید، قبرستان، باغ و بازارچه محلهای مجموعهای کامل و ارزشمند را پدید آورده، که نشاندهنده هوشمندی ساکنان برای تأمین نیازمندیها در محدوده هر محله است.
در این گزارش نیمنگاهی به گذر تاریخی یخچال از محلات قدیمی شهر بروجرد و جاذبههای این محله تاریخی داریم، محلهای که شامل مسجد تاریخی امام رضا(ع)، آبانبار، حمام تاریخی گذر یخچال، چند خانه تاریخی است.
در این محله خانههای تاریخی نجار زاده، نجار پور، غروی، باغ همایونی، خانه همایونی، حجری و... وجود دارد و همچنین تعداد محدودی واحد تجاری که درگذشته کاربری زیر محلهای داشته است.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری بروجرد در گفتگو با خبرنگار مهر بابیان اینکه یکی از چهار محله اصلی بروجرد «یخچال» است گفت: محلات اصلی شهر تاریخی بروجرد پیرامون بازار تاریخی بزرگ بروجرد شکلگرفتهاند بهنحویکه فاصله هر چهار محله با بازار اصلی شهر تقریباً برابر است.
حجت اله یارمحمدی در ادامه با توضیحاتی درباره ویژگی بافت زیر محلهای در محلات اصلی بروجرد تصریح کرد: از مشخصات زیر محلهها در بروجرد وجود یک مسجد درون محلهای، حمام، آبانبار، تعدادی خانههای تاریخی، چند واحد تجاری و...است.
وی بابیان اینکه محله یخچال دارای چند زیر محله است، افزود: این بافت منسجم تاریخی از سرمایههای شهر بروجرد محسوب میشود.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری بروجرد در ارتباط با ویژگیهای مسجد تاریخی امام رضا(ع) در این محله اظهار داشت: کارکرد این مسجد ارزشمند تاریخی زیر محلهای بوده و برای استفاده افراد اندکی که در این مجموعه سکونت داشتهاند طراحیشده است و مردم برای انجام امورات اصلی و مهم به مسجد جامع شهر مراجعه میکردهاند.
یارمحمدی منظور از کارکرد زیر محلهای مسجد امام رضا(ع) را اینگونه تشریح کرد: مسجد امام رضا(ع) ابعاد و ظرفیتش در حد پاسخگویی به یک زیر محله بوده و بهطورقطع خدماتدهی این مسجد تاریخی بیش از یک زیر محله نبوده است.
وی با اشاره به اینکه مسجد امام رضا(ع) از دو بخش تشکیلشده است افزود: این مسجد از دو بخش زمستانی و تابستانی تشکیلشده که بخش تابستانی آن در دوران پهلوی با توجه به شواهد تخریب و دوباره بازسازیشده است.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری بروجرد ادامه داد: شبستان زمستانی آن همچنان دستنخورده از گذشته تاکنون باوجود تعدادی ستون آجری باقیمانده است.
یارمحمدی بابیان اینکه بهاحتمالقوی این مسجد در اوایل دوره قاجار احداثشده است تصریح کرد: درگذشته چند فصل مرمت توسط اداره میراث فرهنگی بروجرد بر روی این اثر انجامشده و این مسجد به ثبت آثار ملی نیز رسیده است.
بنابراین گزارش شهر تاریخی بروجرد که به لحاظ تنوع آثار تاریخی یکی از شهرهای مطرح کشور محسوب میشود به دیار خانههای تاریخی شهرت دارد، جایی که مطابق برخی آمار بیش از ۵۰ خانه تاریخی را در یک مجموعه بههمپیوسته و منسجم گرد هم آورده است.
این خانههای تاریخی بهعنوان ظرفیتی منحصربهفرد در قلب بافت تاریخی ۲۸۰ هکتاری بروجرد قرارگرفته است تا همچنان ساختار محلات قدیمی این شهر حفظ شود بهطوریکه بهرغم همه تغییرات صورت گرفته در چهره شهرهای امروزی همچنان بافت قدیمی بروجرد حکایت زیبایی از معماری ایرانی - اسلامی را روایت میکند.
بروجرد با ظرفیت این خانههای تاریخی در کنار دیگر بناهای کمنظیری که در بافت ۲۸۰ هکتاری قدیمی این شهر وجود دارد میتواند بهعنوان یک شهر توریستی با رد پایی از گذشتههای زیبای معماری این مرزوبوم به جهانیان معرفی شود بهطوریکه بسیاری از مشتاقان به سبک معماری ایرانی - اسلامی به خود فرامیخواند.
